Runianka japońska – Alternatywą dla trawnika w cieniu

Nowy folder (6)Runianka japońska ( Pachysandra terminalis) jest to bylina, która tworzy podziemne rozłogi, dzięki którym szybko się rozrasta. Tworzy kobierce, które mogą zastąpić trawnik w miejscach zacienionych. Świetnie sprawdzi się w nasadzeniach pod wysokimi drzewami. Żeby uzyskać szybszy efekt należy ją gęsto posadzić. Zaleca się rozstawę około 25 cm.
Wymaga wilgotnego i próchnicznego podłoża. Stanowisko powinno być półcieniste lub cienistych. Dobrze znosi warunki miejskie. Cięcie w okresie wiosennym powoduje, że się zagęszcza.

Krakowski Ogrodnik
www.mpgarden.pl

Palce nieboszczyka – Dead Man’s Fingers – Palecznik chiński

Brzmi groźnie? Tak naprawdę nie ma powodu. Ta dziwna roślina jest również nazywana niebieską fasolą, niebieskim ogórkiem czy kiełbasą. 

Palecznik chiński – (Decaisnea insignis) bo o nim mowa to gatunek rośliny należący do rodziny krępieniowatych. Reprezentuje monotypowy rodzaj palecznik (Decaisnea). Pochodzi z południowo-wschodniej Azji. Występuje w północno-wschodnich Indiach, Nepalu, Bhutanie i Chinach. W Polsce znajduje się w kolekcji niektórych ogrodów botanicznych, bywa też

Źródło: http://medusasgarden.blogspot.com/2011/01/edible-dead-mans-fingers.html
Źródło: http://medusasgarden.blogspot.com/2011/01/edible-dead-mans-fingers.html

 uprawiany jako roślina ozdobna.

W swojej ojczyźnie – w Chinach – krzew ten dorasta do 5 m wysokości, w Polsce osiąga od 2 do 3 m. Można go głównie spotkać w niektórych polskich ogrodach botanicznych. Do uprawy paleczników najlepiej nadają się rejony środkowej i zachodniej Polski gdzie mamy łagodniejszy klimat.

Jest to małe drzewo lub wyprostowany i słabo rozgałęziony krzew o parasolowatej koronie i prostych pędach dołem ogołoconych z liści. Na obszarze swojego naturalnego występowania osiąga wysokość do 5 m, w Polsce do 3 m.

Liście nieparzysto-pierzaście złożone o długości nawet do 80 cm, złożone z 13–2listków, każdy o długości do 15 cm. Są one ostro zakończone, jajowate, całobrzegie, na górnej stronie ciemnozielone, na spodniej niebieskozielone i mają wyraźne użyłkowanie. Jesienią przebarwiają się na żółto co ciekawie kontrastujący z niebieską barwą owoców.

0540pic_bluete_grDzwonkowate, żółtozielone kwiaty o średnicy od 3 do 6 cm zebrane są w długie grona. Osiągają do 40 cm długości.

Kwiaty są rozdzielnopłciowe, ale na jednym drzewie występują zarówno kwiaty męskie, jak i żeńskie. Okres kwitnienia przypada w czerwcu.

Źródło  http://www.plantsystematics.org/imgs/dws/r/Lardizabalaceae_Decaisnea_fargesii_25806.html
Źródło http://www.plantsystematics.org/imgs/dws/r/Lardizabalaceae_Decaisnea_fargesii
http://www.perennialsolutions.org/maximizing-omega-level-diversity
http://www.perennialsolutions.org

Owoc mają kształt kiełbasek lub palców. Są mięsiste i osiągają nawet do 15 cm długości i średnicy 3 cm.  Kiełbaskowatego kształtu mięsista torebka o długości do 15 cm i szerokości do 3 cm. Owoce mają niebieski kolor. Zwisają z pędów pojedynczo lub po kilka najczęściej 3. Każdy z nich wewnątrz zawiera słodki, galaretowaty miąższ i dwa rzędy ciemnobrunatnych, płaskich nasion o średnicy do 1 cm. Owoce są jadalne, ale nie mają jakiegoś wyjątkowego smaku i zawierają w środku dużo czarnych, twardych, nasion. Skórka owoców jest gorzka.

Warunki uprawy:

Palecznik wymaga żyznej, próchnicznej, przepuszczalnej gleby. Potrzebuje umiarkowanie wilgotnego podłoża. Toleruje zarówno kwaśną jak i zasadową ziemie. Doskonale rośnie w miejscu słonecznym lub w półcienistym. W okresie zimowym powinniśmy jednak zadbać o jego okrycie przed mroźnymi wiatrami, zwłaszcza dotyczy to młodych roślin.  Nadaje się do uprawy w ogrodach i parkach miejskich. Nie wymaga dodatkowych zabiegow pielęgnacyjnych. Cięcie można ograniczyć do minimum. Jedynie należy usuwać martwe i chore pędy i w miarę potrzeb ograniczać we wzroście.

Krakowski Ogrodnik

www.mpgarden.pl

Róża pomarszczona – doskonała na przetwory

IMG_20131015_145451Róże są nie tylko przepiękne, ale odpowiednio przygotowane mogą być prawdziwą gratką dla

smakoszy! Na przetwory nadaje się wiele gatunków róży, jednak jeśli chcemy mieć dorodne i soczyste

owoce dobrze jest wybrać gatunek róży o kwiatach pojedynczych, która wytwarza duże i liczne owoce,

taką jak na przykład Rosa rugosa – róża pomarszczona.

Owoce róży pomarszczonej zawierają dużo witaminy C. Również w jej składzie znajdziemy witaminy A, PP, witaminy z grupy B, witaminę E, K, W składzie owoców odnajdziemy także  m.in.  potas, magnez, żelazo, fosfor, sód oraz pektyny, flawonoidy, antocyjany, cukry, kwasy organiczne.

IMG_20131015_145504Do przygotowania przetworów musimy pamiętać aby owoce róży muszą być całkiem dojrzałe. Należy zbierać je tylko w miejscach „czystych”, czyli  daleko od wszelkich dróg i zabudowań.

Dobrze czyścić owoce róży w rękawiczkach ze względu na fakt farbowania skóry 🙂

Konfitura z Róży pomarszczonej:

  • 1kg cukru
  • 1 szklanka soku z cytryny
  • 1 szklanka wody
  • 1kg owoców oczyszczonych owoców róży

Ugotować syrop z 1kg cukru, szklanki wody i soku z cytryny. Wrzucić do niego oczyszczone owoce róży

i powoli gotować, aż staną się szkliste. Przetrzeć przez sito, uzyskany miąższ przełożyć do słoiczków i spasteryzować.

Dżem z owoców Róży pomarszczonej z pomarańczą(cytryną):

Składniki:

  • 0,5 kg owoców róży
  • 0,5 kg cukru
  • 1 szklanka wody
  • 1 pomarańcza lub cytryna
  • 1 nieduże jabłko

Wodę zagotować z cukrem i do wrzącego syropu wrzucić owoce. Zagotować i odszumować. Gotować, aż miąższ zmięknie. Odstawić do wystudzenia, po czym przetrzeć przez sito (w celu usunięcia pestek ). Dodać sok z pomarańczy lub z cytryny. Ponownie zagotować, wyjąć skórki i obierki, ewentualnie odparować. Przełożyć do umytych i wysterylizowanych słoików, następnie spasteryzować. 

Napar z owoców dzikiej róży:

Wysuszone owoce należy zalać wrzątkiem i postawić na 15 minut pod przykryciem. Tak przygotowany

napar jest gotowy do picia. Można pić jedną szklankę trzy razy dziennie. Doskonały na oczyszczenie  organizmu – ma właściwości moczopędne

Smacznego

Krakowski Ogrodnik

Dlaczego liście zmieniają kolor jesienią?

IMG_20131014_115652IMG_20131014_115706Czy zastanawialiście się kiedyś, dlaczego jesienią liście przestają być zielone?

Zjawisko jesiennej zmiany barwy liści jest tak dla nas tak oczywiste, że przyjmujemy je do świadomości bez głębszego zastanowienia się dlaczego ten proces zachodzi. Liście drzew, jako organy sezonowe mają ograniczony okres życia do kilku miesięcy. Nieopłacalne jest dla nich utrzymywanie w okresie chłodów ulistnienia. Gdy jest mało światła a temperatura spada, drzewo musiałoby spożytkować niesamowicie dużo energii na to, by liście utrzymać. Powinno dostarczyć im wody i innych składników odżywczych.

IMG_20131014_122841Pod koniec września i w październiku liście drzew i krzewów zmieniają kolor. Stają się wtedy czerwone, pomarańczowe, żółte lub brązowe. Kołyszą się, dumnie prezentując piękne kolory, a gdy zawieje wiatr, opadają z szelestem na ziemię, tworząc barwne jesienne dywany. Przyjemnie spacerować jest wśród nich, zbierając kasztany i żołędzie. Jadąc samochodem możemy często podziwiać pięknie przebarwione na żółto jesiony, które umilają nam podróż.

Za zielony kolor odpowiedzialny jest znajdujący się w liściach chlorofil. Gdy poranki i wieczory  stają się coraz chłodniesze, chlorofil przestaje być produkowany. Ujawnia się wtedy obecność innych barwników: m.in. karotenów i ksantofili i to właśnie one są odpowiedzialne za mozaikę barw, którą możemy zaobserwować podczas jesiennych spacerów. Kolejnym etapem jest produkcja specyficznych hormonów roślinnych – kwasu abscysynowego, etylenu. Powodują one zwiększoną aktywność enzymów rozkładających celulozę i pektyny, w wyniku czego rozkładane są ściany komórkowe i blaszki środkowe, czego ostatecznym efektem jest opadnięcie liścia. Widzimy wtedy żółte i czerwone barwniki, które wiosną i latem maskował chlorofil.

IMG_20131014_122358Kolejnym etapem jest produkcja specyficznych hormonów roślinnych – kwasu abscysynowego, etylenu. Powodują one zwiększoną aktywność enzymów rozkładających celulozę i pektyny, w wyniku czego rozkładane są ściany komórkowe i blaszki środkowe, czego ostatecznym efektem jest opadnięcie liścia

Liście brzozy i lipy żółkną, klony, sumaki , przebarwiają się na żółto lub czerwono, liście osiki, derenia, kaliny czerwienieją, a liście dębów stają się czerwone, pomarańczowe a nawet żółte po brązowe.IMG_20131014_123056

Krakowski Ogrodnik

Kiedy, jak wykopywać i przechowywać karpy dalii?

IMG_20131003_131527Dalie nie są roślinami mrozoodpornymi. Dlatego karpy dalii należy jesienią wykopać i przez zimę przechować w miejscu zabezpieczonym przed mrozem.

  • IMG_20130830_134204Gdy części nadziemne zetnie mróz jest to najlepszy moment  przystąpienia do wykopywania  karp. Nie należy ścinać pędów gdy są jeszcze zielone, ponieważ krótki dzień wpływa dodatnio na gromadzenie się substancji zapasowych w zgrubiałych korzeniach i dzięki temu karpy dalii lepiej się przechowają do następnego sezonu.
  •  Najpierw przycinamy pędy do około 15 – 20 cm nad glebą ( przy odmianach karłowych możemy ściąć bardziej pędy)  Uzyskana w ten sposób masa zielona świetnie sprawdzi się jako składnik kompostu. Pozostawione pędy doskonale posłużą również podczas transportu 🙂
  • Karpy dalii wykopujemy za pomocą wideł amerykańskich
  • Prawidłowo przygotowane karpy dalii
    Prawidłowo przygotowane karpy dalii

    Delikatnie otrząsamy z karp nadmiar gleby. Nigdy nie należy ich myć!

  • Jeśli posiadamy wiele odmian, warto każdą z nich opisać. Pamiętajmy o tym by etykiety były trwale np. plastikowe paski, napisy warto wykonać markerem. Oznaczenia mocujemy na korzeniach u ich nasady, z pędów mogą się zsunąć
  • Tak przygotowane karpy dalii trzeba przesuszyć w ciepłym i suchym pomieszczeniu ewentualnie  na świeżym powietrzu podczas ładnej pogody – przez kilka dni do tygodnia
  • Po podsuszeniu karpy dalii należy oczyścić z resztek ziemi i usunąć martwe i uszkodzone fragmenty bulw.
  • IMG_20131003_131644Bulwy układamy w ażurowych skrzynkach i wstawiamy do suchego, chłodnego pomieszczenia. Temperatura nie powinna spadać poniżej 5 st.C i nie przekraczać 8 st.C
  • Jeśli dysponujemy zbyt suchym pomieszczeniem, to karpy warto umieścić w torfie lub przysypać piaskiem albo trocinami
  • Tak przygotowane i zabezpieczone karpy dalii przechowujemy do wiosny.

Pamiętajmy !!!:

Wykopujemy dalie w suche bezdeszczowe dni. Najlepiej gdy ziemia jest luźna i podczas wyjmowania bulw z ziemi osypuje się.

W okresie przechowywania należy kilkakrotnie sprawdzać stan bulw i usuwać chore (gnijące, z pleśnią bądź plamami). Chorych karp nie należy kompostować, od razu je palimy lub po prostu wyrzucamy do kosza.

Drzewa i krzewy na stałej diecie

Smukłe kolumnowe drzewa wyglądają w ogrodzie bardzo elegancko. Najlepiej sprawdzą się sadzone na małych, wąskich działkach. Gdzie sadzić ? Jak zestawiać je z innymi roślinami, które mają Iny pokrój? Tego dowiecie się czytając te artykuł.

Króluje przekonanie iż smukły pokrój mają jedynie rośliny iglaste jak np. tuje czy jałowce. Jest to mylne spostrzeżenie. Drzewa liściaste takie jak np. buki, wiązy czy dęby również w śród swoich odmian mają takie o wąskim pokroju. Odmiany te łatwo zauważyć w katalogach bo często noszą nazwę ‘Fastigiata’

Pomimo podobieństwa, różni je siła wzrostu, szerokość korony czy kolor i kształt ulistnienia.

Najmniejsze z nich jak np. jałowce osiągają po 10 latach około 60 cm a największe np. świerk serbski może mieć nawet kilkanaście metrów. Gatunki o sezonowych liściach mają jeszcze jedną pozytywną cechę. Nie dość że się przebarwiają to o każdej porze roku zmieniają Nasze ogrody. Dla wszystkich tych rośli znajdziemy bardzo dużo zastosowań nawet w bardzo wąskim i małym ogrodzie czy również na skwerze przed domem. Ponieważ zajmują bardzo mało miejsca i z pewnością ich gałęzie nie będą zaglądać do sąsiada 🙂

Świerk kłujący 'Iseli Fastigiate'
Świerk kłujący ‚Iseli Fastigiate’
Szpaler z Jałowca skalnego 'Blue Arrow'
Szpaler z Jałowca skalnego ‚Blue Arrow’

Odmiany iglaków o kolumnowym pokroju jak np. tuje ‘Smaragd’, ‘Holmstrup czy Jałowiec skalny ‚Blue Arrow’, Jałowiec pospolity ‚Arnold’   należą do najbardziej docenianych przez miłośników żywopłotów. W przeciwieństwie do np. tui ‘Brabant’ czy ‘Kurnik’ właściwie nie wymagają formowania ponieważ ich zgrabny wygląd utrzymuje się przez wiele lat i nie mają tendencji do zamierania dolnych partii pędów. Możemy je sadzić w odstępach od nawet 50 do 100 cm. Wszystko zależy od tego jak szybko i czy w ogóle chcemy żeby się ze sobą zrosły. Aby jednak uniknąć monotonii oraz żeby w wąskim ogrodzie nie stworzyć efektu tunelu, lepiej łączyć ze sobą odmiany o różnorodnym kolorze igieł i zróżnicowanym pokroju. Można np. łączyć zieloną tuje ‘Smarag’ wraz z jej żółtym odpowiednikiem ‘Golden Smaragd’ lub również żółtą tuje ‘Aurescens’ z cyprysikiem ‘Alumni’ o szarym ubarwieniu.

Thuja occidentalis
Thuja occidentalis ‚Maria’ – ‚Golden Smragd’

Sadząc pojedynczo drzewo o wąskim pokroju wprowadzamy do Naszego ogrodu silny pionowy akcent, który może zdominować całość kompozycji. Z tego względu musimy wybrać dla niego starannie miejsce. Dąb ‘Fastigiata’, Wiąz holenderski  ‚Wredei’ czy wiśnia ‘Amonagawa’ bardzo ładnie prezentują się posadzone przy niskim domu. Umieszczone na środku dużego trawnika jako soliter mogą sprawiać wrażenie wykrzyknika. Sadząc 2 smukłe drzewa przy wejściu na posesje możemy wywołać wrażenie jakby stały na straży.

IMG_9066Wąskie drzewa idealnie prezentują się w połączeniu z formami płożącymi np. jałowiec ‘Old Gold’, kulistymi czy takimi, które maja rozłożyste gałęzie jak np. berberysy. Musimy pamiętać że taka kompozycja nie może być przeładowana. Dobrze gdy składa się z 3 do 5 roślin. Trzeba również pamiętać o zachowaniu proporcji. Nie wolno sadzić formy kolumnowej, która osiągnie znacznie większe rozmiary od jej towarzyszy. Jeżeli chcemy takową rabatę stworzyć przy ścianie budynku czy ogrodzeniu, to najwyższe drzewo powinno znaleźć się z tyłu. W przypadku gdy rabata będzie oglądana ze wszystkich stron dobrze jest najwyższą roślinę posadzić w jej centralnym miejscu.

Niewysokie formy  stożkowatych iglaków jak np. świerk biały ‘ Sanders Blue’ czy cis pospolity ‘Fstigiata’ osiągające kilkadziesiąt cm wysokości można sadzić na małych rabatach czy też w ogrodach skalnych.

Drzewa i krzewy o smukłym pokroju najlepiej sadzić na słonecznych stanowiskach. Żeby nie straciły zgrabnego pokroju nie należy umieszczać ich w cieniu. Gatunki iglaste najlepiej jest sadzić w  podłożu o lekko kwaśnym odczynie.  Większość drzew liściastych dobrze rośnie na obojętnym podłożu. Ważne jest jednak zaznajomienie się z preferencjami roślin co do warunków w jakich powinna rosnąć.

Fagus sylvatica 'Dawyck Purple'
Fagus sylvatica ‚Dawyck Purple’

Po  posadzeniu dobrze jest przynajmniej raz w roku nawozić. Zasilamy środkami przeznaczonymi do odpowiednich roślin.  Liściaste nawozem ogólnym do ogrodu a iglaki preparatem do nich przeznaczonym.

Drzewa o kolumnowym pokroju w zasadzie nie wymagają przycinania. Wiosną usuwamy tylko suche i chore pędy. Wycinamy również powyginane gałęzie, które  zniekształcają ich kształt. Zimą musimy pamiętać o kolumnowych iglakach, którym zagraża mokry śnieg czy marznący deszcz. Pod ich ciężarem rośliny dosyć łatwo ulegają deformacji. Warto przed zimą obwiązać je sznurkiem lub zabezpieczyć siatką co zapobiegnie uszkodzeniom. Jeśli jednak uznamy, że krzew uzyskał wymaganą przez nas wysokość np. w szpalerze, należy przyciąć rośliny i systematyczne regulować ich wzrost.

Krakowski Ogrodnik