Stewia – sama słodycz w zielonych listkach

abba257045748ef4Stewia (Stevia rebaudiana) to roślina o bardzo słodkich liściach od wieków znana jest w Paragwaju i Brazylii. Indianie zamieszkujący górskie obszary stosują ją w celach leczniczych. Ostatnio stała się bardzo popularna w naszych kuchniach i coraz częściej sadzona na rabatach ziołowych. Od wielu lat używana przez miliony ludzi jako naturalny słodzik. Badania pokazują korzystne działanie stewii przy nadciśnieniu i cukrzycy.  Stewia może być  idealną alternatywą dla cukru oraz nie cieszącego się dobrą sławą słodziku. Jeżeli zależy wam na ograniczeniu cukru w diecie, chcecie zadbać o sylwetkę to śmiało sięgajcie po stewie.

Rodzaj stewia obejmuje około 150 gatunków, ale tylko jeden z nich Stevia rebaudiana ma wyjątkowe, słodkie właściwości. Stewia jest rośliną wieloletnią. Nie wytrzymuje spadku temperatury poniżej 0 C i w zimniejszym klimacie bywa czasem uprawiana jako roślina jednoroczna. W związku z tym należy przed jesiennymi przymrozkami przenieść ją do ogrzewanego pomieszczenia. Można także pobrać sadzonki i starać się je ukorzenić. Dorasta do wysokości około 1 metra, liście mają 2-3 cm długości.

Wystarczy zalać  liście wrzątkiem, by uzyskać bardzo słodki ekstrakt. Kilka jego kropli osłodzi garnek zupy lub dzbanek herbaty. Można używać liści świeżych, suszonych w całości lub sproszkowanych. Najwartościowsze są jasnozielone, zbierane przed kwitnieniem.

Coraz częściej można kupić świeżą  stewię w centrach ogrodniczych, na stoiskach z ziołami czy w postaci suszonej w sklepach zielarskich 🙂

stewiaKILKA PODSTAWOWYCH FAKTÓW O STEWI :

  • jest w 100% naturalnym słodzikikiem
  • nie zawiera kalorii
  • słodsza do 250-400 razy od cukru
  • rozpuszcza się w wodzie i alkoholach
  •  odporna na działanie wysoką temperaturą nawet do 200 st. C, może być używany do gotowania i pieczenia
  • może być długo przechowywana np w postaci suszu czy  w lodówce
  • nie powoduje próchnicy zębów
  • jest bezpieczna dla diabetyków – nie podnosi poziomu cukru we krwi
  • jest bezpieczna dla osób chorych na fenyloketonurię (PKU)
  • słodziki ze stewii nie ulegają fermentacji
  • może być uprawiana samodzielnie

Uprawa

Nasiona należy wysiać do skrzynek bądź od razu do dużej doniczki.

Podłoże pod siew powinno być przepuszczalne, lekko kwaśne. Stewia radzi sobie także w podłożu bardziej zasadowym. Pod tym względem roślina jest niezwykle tolerancyjna. W uprawie pojemnikowej niezbędny jest drenaż.Nasiona wysiewamy licznie (niska siła kiełkowania). Nasion najlepiej nie przykrywać ziemią tylko przycisnąć je do podłoża (podobnie jak w przypadku sałaty), ponieważ przy świetle lepiej kiełkują. Temperatura kiełkowania powinna mieścić się w granicach 20-25°C. Możemy również wysiewać stewię wprost do gruntu.

 Jesienią, jeszcze przed zakwitnięciem stewii należy dokonać jej zbioru (wrzesień/październik). Kwiaty obniżają właściwości rośliny, dlatego w trakcie wegetacji uszczykujemy kwiaty i nie dopuszczamy do jej kwitnienia. Zbieramy listki rośliny, które suszymy w osłoniętym przed słońcem pomieszczeniu. Po wysuszeniu kruszymy i przesypujemy do szczelnego pojemnika. Trwałość suszu może wynieść do kilku lat.

Próbowałem stewii prosto z krzaczka, jest naprawdę bardzo słodka ale przy tym orzeźwiająca. Na początku trzeba się jednak przyzwyczaić do dość intensywnej słodyczy ale warto spróbować 🙂

Polecam

Krakowski Ogrodnik

Rumianek pospolity – a jednak nie taki pospolity

P1060274Rumianek pospolity – Matricaria chamomilla  to roślina jednoroczna o silnym, charakterystycznym zapachu. Łodyga rumianku jest wzniesiona 15–50 cm wysokości i rozgałęziona – na szczytach rozgałęzień tworzą się koszyczki kwiatowe o średnicy 1,5–2,5 cm ze stożkowatym, pustym w środku dnem kwiatowym. Kwiaty języczkowe (brzeżne) są białe, a kwiaty rurkowate (wewnętrzne) – żółte. Rumianek kwitnie od maja do września.

Właściwości lecznicze.

Działa napotnie, pobudzająco, rozkurczowo, poprawia trawienie i reguluje krwawienie miesiączkowe. Stosowany zewnętrznie jako środek znieczulający i antyseptyczny przy zaczerwienieniach skóry i błony śluzowej i do przemywania zapuchniętych oczu.

Można wykonać z rumianku napary, nalewki, okłady i płyny do ust.

Zbiór i przechowywanie 🙂

Rumianek najlepiej zbierać od maja do polowy lipca, kiedy to przypada jego największe kwitnienie. Najlepiej przy w ciepłe, bezdeszczowe dni. Zbioru dokonujemy w miejscach oddalonych od ruchliwych dróg, miejsc związanych z przemysłem. Najlepiej gdy pozyskujemy go z łąk lub przydomowych ogrodów. U nas bardzo często wyrasta na piaszczystych  nieużytkach.

Obcinamy świeżo rozkwitnięte kwiatostany i suszymy w miejscu chłodnym i przewiewnym. Koszyczki (kwiaty) pozbawiamy szypułek i przechowujemy chroniąc przed światłem i wilgoci.

P1060276Rumianek w kuchni :

Naparami z ziela można zastąpić zwykła herbatę – smaczna 🙂

Wchodzi w skład licznych ziołowych likierów i win 🙂

 

Zastosowanie w kosmetyce

Rumianek wchodzi w skład kremów i płynów do pielęgnacji wrażliwej skóry; łagodzi jej podrażnienia, działa zmiękczająco i wybielająco;

Używa się go do parówek kąpieli, działa łagodząco, dezynfekująco, odprężająco i regenerująco. Do takich kąpieli używa się 150 g koszyczków zalanych 5 l wody i doprowadzonych do wrzenia. Po przecedzeniu napar wlewa się do wanny napełnionej do połowy wodą. Temperatura kąpieli 38°C, a czas trwania 20 minut.

Moczenie nóg w naparze rumianku z dodatkiem soli usuwa opuchliznę i zmęczenie stóp.

Wywar rumianku w mleku wybiela i łagodzi stany zapalne skóry rąk

Jest stosowany do maseczek ziołowych

Wchodzi w skład mieszanek ziołowych używanych do pielęgnacji włosów suchych, wypadających, z łupieżem; łagodzi podrażnienia skóry głowy

Olejek i azulan dodawane są do past do zębów, płynów do płukania jamy ustnej, balsamów, mydeł, szamponów, podpasek

  • Kilka mikstur z rumianku 🙂

 Naturalne kosmetyki z rumianku

Odżywka do włosów:

4 szklanki wody

½ szklanki suszonych kwiatów rumianku

Rumianek dodać do wrzącej wody, gotować 5 minut, odcedzić. Stosować zaraz po umyciu włosów.

Ziołowy szampon do włosów:

2 łyżki suszonych kwiatów rumianku

2 łyżki suszonego rozmarynu

1 jajko

¼ łyżeczki boraksu (opcjonalnie)

1 ½ szklanki wrzącej wody

¼ szklanki suszonych liści mięty

2 szklanki szamponu bez detergentów (np. szampon dla niemowląt lub baza szamponowa)

Zioła wsypać do naczynia, zalać wrzątkiem, pozostawić na 1 godzinę. Usunąć zioła. Jajko ubić wymieszać szamponem i boraksem. Całość połączyć z wywarem z ziół. Przygotowany preparat przechowywać w lodówce nie dłużej niż miesiąc. Stosować regularnie.

Nalewka z rumianku 🙂

Składniki :

  • 50 g koszyczków kwiatowych rumianku
  • 0,5 l 70 % wódki zrobionej ze spirytusu i przegotowanej wody

 Wykonanie :

50 g koszyczków kwiatowych rumianku wsypać do słoja i zalać 0,5 l wódki ( 70 % ) zrobionej ze spirytusu. Przez trzy tygodnie trzymać w szczelnie zamkniętym słoju w miejscu słonecznym. Po tym czasie nalewkę zlać i przefiltrować. Rozlać do butelek i zakorkować.

 Działanie :

Nalewka przeciwdziała nadmiernej fermentacji jelitowej i zaburzeniom trawiennym. Pomaga przy bólach brzucha, wzdęciach, kolkach i zatruciach.

 Dawkowanie :

Nalewkę pić po jednej łyżeczce do herbaty w szklance przegotowanej ciepłej wody dwa razy dziennie.

Taka pospolita roślina, a tyle zastosowań 🙂

Krakowski Ogrodnik

www.mpgarden.pl

Trojeść amerykańska – złoto pszczelarzy.

3368007247Trojeść amerykańska (Asclepias syriaca L.).

Roślina trwała z rodziny trojeściowatych (Asclepiadoideae), pochodzi z Ameryki Północnej. Prawdopodobnie, na stałym miejscu może rosnąć nawet 20 lat.

W organach znajduje się sok mleczny. Łodygi są proste, wyso­kości od 1 do 1,8 m. Liście krótkoogonkowe, eliptyczne. Kwiatostany wielokwiatowe, półkoliste, wyrastające z kątów liści.

Owocem jest miękko kol­czasta i owłosiona torebka. Nasiona są okrągłe, spłaszczone i za­opatrzone w miękki jedwabisty puch.

Trojeść kwitnie od końca czerwca przez okres 3-4 tygodni.

Kwia­ty odznaczają się mocną i przyjemną wonią. Są masowo odwie­dzane przez pszczoły. Każdy z 5 nektarników wydziela dziennie około 3 mg nektaru, a więc jeden kwiat w ciągu 8 dni swego życia może dostarczać 120 mg nektaru 🙂

Wydajność miodowa oceniana jest u nas na około 600 kg z ha. Określa się ją jako złoto pszczelarzy.

Miód jest jasnożółty, o delikatnym smaku i subtelnym aromacie.

Roślina ta najlepiej rośnie i obficie kwitnie na glebach urodzajnych, ale udaje się również na niezbyt jałowych glebach piaszczystych. Wymaga jednak stanowiska słonecznego, zacienio­na rozrastającymi się koronami drzew — zanika.

wroclaw-ogrod-botaniczny-trojesc-amerykanska-asclepias-syriacaNie należy sadzić jej w pobliżu działki sąsiada lub tam gdzie chcemy mieć nieskazitelnie prowadzone rabaty. Kiedy nasiona

dojrzewają, to wystarczy nawet mały wiatr i niczym dmuchawce mniszka lekarskiego przenoszą się w najdalsze zakamarki ogrodu.

Rozmnaża się ją najłatwiej z podziału podziemnych rozłogów i wtedy zakwita w drugim roku, lub z nasion, wówczas zakwita w trzecim lub czwartym roku. Nasiona należy wysiewać wiosną do zimnego inspektu lub na rozsadniku. Siewki pikuje się na za­gonie (w odstępach 15 cm), gdzie pozostają przez rok lub dwa, po czym przesadza się ją na miejsce stałe. Rośliny trwają na jednym miejscu do 20 lat, a ponieważ rozmnażają się przez rozłogi, więc zachwaszczają teren. Sok trojeści zawiera 3°/o kauczuku, a łodygi dostarczają włókna. Dawniej uprawiano ją dla celów przemysło­wych, obecnie zaś ma ona znaczenie tylko w pszczelarstwie i jako roślina ozdobna. Można ją sadzić w ogrodach w takich miejscach, gdzie rozrastanie się jej nie przeszkadza innym roślinom.trojesc

W ogródkach przydomowych można sadzić równie miododajną trojeść krwistą o kwiatach czerwonych. Nie jest ekspansywna, w związku z tym nie zachwaszcza ona terenu. Trwałość uprawy jest znacznie mniejsza niż trojeści amerykańskiej.

Najlepiej rośnie na stanowiskach wilgotnych, nad brzegami zbiorników wodnych.

Innym dość popularnym gatunkiem uprawianym w ogrodach jest trojeść bulwiasta , która osiąga  60 cm wysokości. Kwiaty są  koloru pomarańczowego i pojawiają się w okresie lipiec-wrzesień i jak w przypadku do poprzednich gatunków  są bardzo chętnie odwiedzane przez pszczoły.

Bibliografia:

  1. „Pożytki pszczele zapylanie i miododajność roślin” – Mieczysław Lipiński – PWRiL Sp. z o.o. i Wydawnictwo Sądecki Bartnik – 2010- ISBN 978-83-09-99024-6
  2. 2.     „Ogródek pszczelarski” – Bolesław Jabłoński – Oddział Pszczelnictwa ISK, Puławy 1993

 

Krakowski Ogrodnik

Sośnica japońska – żywa skamieniałość

P1060394Sośnica japońska (Sciadopitys verticillata), znana również jako japońska sosna parasolowata to zimozielone drzewo iglaste, jednocześnie żywa skamieniałość, powszechna w mezozoiku.

Należy do rodziny Sośnicowatych (Sciadopityaceae). W stanie dzikim występuje w górach Honsiu, Sikoku i Kiusiu w Japonii, skąd pochodzi. Największy okaz w Polsce rośnie w Arboretum w Wojsławicach i ma ok. 15 m wysokości.Obecnie opiekuję się okazem, który na obecnym stanowisku rośnie 10 lat i ma się dobrze 🙂 W stanie dzikim  dorasta  do ok. 40 m wysokości, średnio osiąga 10-15 m (w Polsce 7-8 m). Rośnie bardzo wolno, średni przyrost 15-25 cm rocznie. Tworzy koronę gęstą, początkowo idealnie wąsko stożkową, potem traci swą regularność.

Ma charakterystyczne igły podwójne, mięsiste, długie, szerokie, zebrane na szczytach pędów w parasolowate okółki. Igły są żywozielone, mogą lekko brązowieć i dość łatwo przemarzać zimą. Opadają po 2 latach, co jest naturalnym procesem u wszystkich iglaków. Sośnica przypomina sosnę skrzyżowaną z cisem :).

Sośnica jest  rośliną  trudna i zawodna w uprawie. Wymaga żyznych, urodzajnych, głębokich, kwaśnych, wilgotnych, ale dobrze zdrenowanych gleb. Nie toleruje wapnia w podłożu, źle znosi suszę. W Polskich warunkach klimatycznych wymaga miejsc słonecznych lub  półcienistych, osłoniętych i ciepłych, gdyż jest narażona na przemarznięcia, szczególnie w młodym wieku. Konieczne jest jej osłanianie na zimę.  Strefa mrozoodporności – 7A

W pierwszych latach uprawy zalecam okrywanie jej w okresie zimy, zwłaszcza gdy jest mroźna i bezśnieżna.

Roślina dość odporna na choroby i szkodniki pod warunkiem odpowiedniej uprawy.

Gatunki rozmnażane są z nasion, natomiast odmiany przez szczepienie i sadzonkowanie.

Podczas uprawy nie wymaga cięcia, ale dobrze je znosi 🙂

Krakowski Ogrodnik

Osteospermum – kwiaty słońca

P1060288Osteospermum to roślina jednoroczną należąca do rodziny astrowatych (Asteraceae). Charakteryzuje ją zwarty pokrój, pędy są wzniesione lub lekko płożące, rozgałęzione. Osiąga od 25–50 cm długości. Liście są skrętoległe, lancetowate, brzeg blaszki liściowej ząbkowany.

Okres kwitnienia przypada od wiosny do pierwszych przymrozków. Barwa kwiatów warunkuje odmiana. Paleta jest szeroka od białej, żółtej, czerwonej, niebieskiej, różowej po fioletową. Czasem można spotkać rośliny o wielobarwnych kwiatach. Najładniej prezentują się podczas słonecznej bezdeszczowej pogody, gdyż u starszych odmian kwiaty mogą zamykać się podczas pochmurnej i deszczowej pogody.

Jak wcześniej wspominałem roślina wymaga stanowiska słonecznego. Dobrze rośnie na glebach przepuszczalnych, piaskowych, ale dość żyznych. Jest odporna na suszę oraz wiosenne i jesienne przymrozki. Po zahartowaniu może być sadzona do gruntu razem z bratkami.

Osteospermum sadzi się na rabatach, ale najczęściej do skrzynek balkonowych, wiszących koszyków oraz do pojemników zdobiąc balkony i tarasy.
Rozmnażamy głównie przez sadzonki zielne pozyskiwane od X do I. Niektóre odmiany można rozmnażać przez nasiona, które wysiewane powinny być w okresie I–II.

Krakowski Ogrodnik